نقش هاشمی رفسنجانی در مذاکرات صلح تاجیکان

امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، با ارسال پیامی به حسن روحانی، همتای ایرانی خود، در مورد درگذشت اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس جمهوری سابق ایران، ابراز تسلیت کرده است.

در این پیام آمده است: "خبر بر اثر سکته قلبی درگذشتن اکبر هاشمی رفسنجانی، یکی از چهره‌های شناخته سیاست جمهوری اسلامی ایران، باعث اندوه ما گردید. در این لحظه‌های حزن‌انگیز، همدردی و تسلیت عمیق خویش را به مردم دوست ایران ابراز داشته، برای پیوندان و نزدیکان مرحوم صبر جمیل خواهانم."

در همین حال، ریاست عالی حزب نهضت اسلامی که فعالیتش در تاجیکستان از یک و نیم سال پیش ممنوع است و رهبر و بیشتر طرفدارانش در تبعید به سر می‌برند، نیز با نشر بیانیه‌ای در شبکه‌های اجتماعی درگذشت آقای هاشمی رفسنجانی را "به ملت و دولت ایران و خانواده مرحوم" تسلیت گفته است.

دادگاه حزب نهضت اسلامی تاجیکستان را ممنوع اعلام کرد

در این بیانیه آمده است که آقای هاشمی رفسنجانی شخصیت برجسته و سیاست‌مدار توانایی بود که با میانه‌رویها و عمق نگریش خود به مسایل جهانی تاثیر بسزایی در حل بحرانهای منطقه و جهان گذاشته است.

بیشتر بخوانید:

+ اکبر هاشمی رفسنجانی درگذشت

+ مرگ هاشمی رفسنجانی چه پیامدهایی خواهد داشت؟

+ هاشمی رفسنجانی، رازدار اسرار جمهوری اسلامی ایران

+ مرگ هاشمی رفسنجانی؛ پایان یک دوران

+ آلبوم عکس‌: هاشمی رفسنجانی؛ چهار دهه فراز و نشیب سیاسی

این بیانیه افزوده: "مرحوم علاوه بر شخصیت معروف و شناخته بودنش، برای مردم تاجیکستان از آن جهت شناخته شده و سزاوار احترام بود که در آغاز مذاکرات برای حل نزاع تاجیکان و به نتیجه رسیدن آن در دهه ۹۰ میلادی سهم بی‌واسطه داشت. از جمله، در زمان ریاست جمهوری او، سه دور مذاکرات صلح تاجیکان در شهر تهران دایر گردید. علاوه بر این، در زمان ریاست جمهوری وی، ایران اولین کشوری بود که سفارت خود را در تاجیکستان افتتاح نمود."

ریاست عالی حرب نهضت اسلامی تاجیکستان در پیام تسلیت خود از جمله به نقش آقای هاشمی رفسنجانی در دستیابی به صلح تاجیکستان در دهه ۱۹۹۰ میلادی تاکید شده است.

در این بیانیه همچنین آمده است: "با ابتکار بی‌واسطه مرحوم رفسنجانی، در سال ۱۹۹۵ استاد سعید عبدالله نوری، رئیس اتحاد نیروهای مخالفین تاجیک و رئیس جمهور تاجیکستان در شهر تهران با هم واخوردند (دیدار کردند) که برای برقراری صلح در کشور و ختم جنگ شهروندی پنج ساله گام مهمی محسوب می‌شد. خدمت جسورانه و میانجیگری شایسته‌ای که حزب نهضت اسلامی و مردم مسلمان تاجیکستان از یاد نخواهند برد."

جنگ داخلی پنج ساله تاجیکستان (۱۹۹۲-۱۹۹۷) با دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی مصادف بود. آن زمان بسیاری از شخصیتها و رهبران مخالفان دولت وقت تاجیکستان به ایران پناه برده بودند.

آن زمان ایران از بازیگران اصلی برای حل مسالمت آمیز نزاع داخلی تاجیکستان محسوب می شد. خود آقای رفسنجانی در ماه مه سال ۱۹۹۷ در چارچوب سفرش به آسیای میانه از تاجیکستان دیدار داشت که این اولین سفر رئیس جمهور ایران به تاجیکستان بود.

خدایبردی خالق نظر، رئیس مرکز مطالعات راهبردی وابسته به ریاست جمهوری تاجیکستان، که آن زمان از طرف گروههای مخالف در مذاکرات صلح تاجیکان نمایندگی می‌کرد، نقش آقای هاشمی رفسنجانی را در امر دستیابی به صلح تاجیکستان بسیار مهم می‌داند.

وی به بی بی سی گفت: "اگر ما به تاریخ مذاکرات صلح تاجیکان نظر ‌افکنیم، می بینیم که واقعا بسیاری از مشورتها و دورهای گوناگون مذاکرات تاجیکان در جمهوری اسلامی ایران برگزار شده و خدمت رئیس جمهوری سابق ایران شادروان هاشمی رفسنجانی در این مورد خیلی زیاد بود، چونکه ایشان تمام امکانات را در دست دو طرف داده بودند که هرچه بیشتر با هم صحبت کنند و مذاکرات صلح تاجیکان هرچه زودتر به امضای سازشنامه برسد. البته خدمتهای ایشان را ما فراموش نمی‌کنیم، خدمات بزرگی بود برای هرچه زودتر به صلح و صلاح رسیدن در تاجیکستان."

به گفته آقای خالق نظرف، رئیس جمهوری سابق ایران نسبت به تاجیکان احترام زیادی داشت و افتخار می‌کرد یک ملت فارسی زبان در آسیای میانه هست و می گفت که "فرهنگ و تمدن ما از همانجا آمده است."

در همین حال، تابستان آینده از بیستمین سالگرد امضای سازشنامه صلح تاجیکستان تجلیل می شود. آقای خالق نظرف گفت که به این مناسبت همایشی بین المللی در شهر دوشنبه در باره وحدت ملی برگزار و نقش کشورهای منطقه در دستیابی به صلح تاجیکان در آن بررسی خواهد شد.