اسرائیل با تحقیقات دیوان کیفری بین‌المللی در مورد جرائم جنگی 'همکاری نمی‌کند'

اسرائیل می‌گوید با تحقیقات دیوان کیفری بین‌المللی (آی‌سی‌سی) در مورد جنایات جنگی احتمالی در سرزمین‌های اشغالی همکاری نخواهد کرد.

اسرائیل در نامه‌ای به دیوان کیفری بین‌المللی گفته "بدون صلاحیت" اقدام به تحقیقات کرده است.

دیوان کیفری بین‌المللی هم به اسرائیل و هم به فلسطینی‌ها که بانی این تحقیقات بودند تا روز جمعه فرصت داده بود پاسخ دهند.

این موضوع احتمالا به روابط شکننده دو طرف آسیب بیشتری خواهد زد.

مقامات فلسطینی، ماه گذشته گفتند اسرائیل مجوز ویژه تردد (وی‌آی‌پی) وزیر خارجه فلسطین را لغو کرده است در حالیکه او در حال بازگشت به سرزمین‌های اشغالی در کرانه باختری بعد از گفتگو با فاتو بنسودا، دادستان دیوان کیفری بین‌المللی بود.

دیوان کیفری بین‌المللی که مقر آن در لاهه است در سال ۲۰۰۲ میلادی تشکیل شد تا کسانی را که مسئول بدترین جنایت‌ها، یعنی نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی، هستند به محاکمه بکشاند. این دادگاه قدرت دارد وقتی کشوری "واقعا ناتوان یا واقعا بی‌میل" به انجام دادن چنین تحقیقاتی باشد وارد عمل شود.

چرا این دادگاه دست به کار تحقیق از اسرائیل و فلسطینی‌ها شده است؟

دیوان کیفری بین‌المللی موظف است هنگام پیوستن عضو جدید، مانند فلسطینی‌ها در ژانویه ۲۰۱۵، بررسی کند ببیند آیا دلایل کافی برای شروع یک تحقیق وجود دارد یا خیر.

ماه گذشته، خانم بنسودا اعلام کرد که این دادگاه روال قانونی را شروع خواهد کرد تا درمورد جنایات احتمالی اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها در کرانه باختری، غزه و بیت‌المقدس شرقی، از ۱۳ ژوئن ۲۰۱۴ به این سو، تحقیق کند.

این تاریخ را که فلسطینی‌ها انتخاب کرده‌اند، زمان شروع عملیات اسرائیل علیه شبه‌نظامیان فلسطینی و شدت گرفتن خشونت‌هایی است که منتهی به جنگی ۵۰ روزه در ماه‌های ژوئیه و اوت ۲۰۱۴ شد.

به گفته اعلام سازمان ملل، در آن جنگ دست کم ۲۲۵۱ فلسطینی کشته شدند که ۱۴۶۲ نفر آنها غیرنظامی بودند؛ ۱۱ هزار و ۲۳۱ نفر هم زخمی شدند. در طرف اسرائیلی هم، ۶۷ سرباز و شش غیرنظامی کشته و عده زیادی زخمی شدند.

چرا اسرائیل با این تحقیقات مخالفت می‌کند؟

خانم بنسودا تا روز جمعه به اسرائیل و فلسطینی‌ها فرصت داد به دیوان کیفری بین‌المللی اطلاع دهند آیا خود در مورد جنایت‌های احتمالی در سرزمین‌های اشغالی تحقیق می‌کنند یا خیر.

وزارت خارجه تشکیلات فلسطینی می‌گوید آمادگی خود برای "همکاری کامل" را به اطلاع دیوان کیفری بین‌المللی رسانده است.

اسرائیل اما می‌گوید هیچ ارتباطی با این پرونده نخواهد داشت.

دفتر نخست‌وزیری اسرائیل در بیانیه‌ای گفت "اسرائیل این ادعا را که کشورش مرتکب جرائم جنگی شده مطلقا رد می‌کند".

"اسرائیل موضع صریح خود را تکرار می‌کند، اینکه دادگاه لاهه فاقد صلاحیت برای آغاز تحقیقات درباره این کشور است".

"مداخله غیرقابل قبول دادگاه، فاقد هرگونه مبنای حقوقی است و با اهدافی که برای آن تاسیس شده مغایرت دارد".

اسرائیل می‌گوید دادگاه صلاحیت قضایی رسیدگی به سرزمین‌های مورد بحث را ندارد؛ سرزمین‌هایی که اسرائیل از زمان جنک شش روزه در سال ۱۹۶۷ اشغال کرده است.

اسرائیل عضو دیوان کیفری بین‌المللی نیست و تشکیلات فلسطینی را واجد شرایط یک دولت مستقل و مستقر نمی‌داند بنابراین نمی‌تواند به عضویت دیوان کیفری بین‌المللی درآید.

دیوان کیفری بین‌المللی حکم داده است که وظیفه و اختیار تحقیق درمورد سرزمین‌های اشغالی را دارد. پس از پذیرفته شدن فلسطینی‌ها بعنوان ناظر غیرعضو در سازمان ملل، این دادگاه هم آن را بعنوان عضو پذیرفت.

اسرائیل همچنین اشاره می‌کند که تاریخ مبدا برای تحقیق در مورد احتمال جنایت، یک روز قبل از آن را نادیده می‌گیرد که سه نوجوان اسرائیلی را شبه‌نظامیان حماس ربودند و کشتند و عملیات اسرائیل در واکنش به آن انجام شد.

اقدام بعدی دیوان کیفری بین‌المللی چه خواهد بود؟

تحقیقات بدون اسرائیل انجام خواهد شد. اگر اسرائیل مانع ورود بازرسان این دادگاه به منطقه شود، به جای آن می‌تواند از شهادت افراد در کشورهای دیگر یا در دادگاه لاهه در هلند استفاده کند.

قرار است که این پرونده قضایی در سه حوزه اصلی متمرکز شود: جنگ اسرائیل و غزه در سال ۲۰۱۴؛ خشونت در امتداد مرز اسرائیل و غزه در سال ۲۰۱۸ زمانی که فلسطینی‌ها در حمایت از اعلام حق پناهندگان فلسطینی برای بازگشت به خانه‌های اجدادی‌شان در اسرائیل کنونی تظاهرات کرده بودند؛ و اسکان اسرائیلی‌ها در سرزمین‌های اشغالی، که طبق قوانین بین‌المللی غیرقانونی تلقی می‌شود؛ موضعی که اسرائیل قبول ندارد.

این تحقیقات مقام‌های هر دو طرف اسرائیلی و فلسطینی را در صورت سفر به خارج از کشورشان در معرض بازداشت قرار می‌دهد.