عملیات موصل: حکایت عراقی‌های ساکن اردوگاه‌ها

اردوگاهی در یک ساعتی جنوبی شهر اربیل محل زندگی حدود ۳۰ هزار نفر از مردمی است که به دنبال حملات گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) مجبور به ترک خانه و کاشانه خود شده‌اند.

از زمان شروع عملیات موصل، صدها خانواده از ساکنان اطراف این شهر توانسته‌اند فرار کنند. دفتر امور پناهجویان سازمان ملل متحد می‌گوید این اردوگاه در روزهای اخیر به طور متوسط روزانه حدود ۵۰ نفر را پذیرفته و به احتمال زیاد این تعداد افزایش خواهد یافت.

ورودی یکی از دروازه‌های اصلی اردوگاه شبیه یک بازار رو باز است، مردم میوه و سبزی می‌فروشند و یک نانوایی هم مشغول کار است.

کمی جلوتر داخل اردوگاه، مرکز تقسیم کمک‌ها واقع شده است. صف های طولانی از زنان و مردان مقابل این مرکز تشکیل شده ، تعدادی هم بچه‌های نوزاد خود را در آغوش دارند و ساعت‌ها باید منتظر دریافت کمک بمانند.

یکی از مردانی که در صف منتظر دریافت تشک، پتو و بالش است، می‌گوید: "تازه واردیم." در ماه‌های سرد زمستانی که پیش رو است پتو یک نیاز اساسی است.

همه عصبانی هستند. توزیع کمک‌ها نامنظم است و با سرعت کافی در اختیار مردم قرار نمی‌گیرد. اردوگاه پرازدحام به نظر می‌رسد.

اسد حسن یکی از ساکنان اردوگاه می‌گوید یک روز قبل از آغاز عملیات نیروهای عراقی علیه داعش از روستای خود در نزدیکی شهر نمرود در جنوب موصل گریخته است. او می‌افزاید از آنچه که پیکارجویان این گروه هنگام حمله نیروهای عراقی ممکن بود بر سر مردم بیاورند خیلی می‌ترسید. به جای ماندن در روستا تصمیم گرفت راه پر خطر خروج از شهر را طی کند.

او می‌گوید:"خطری بود که باید می‌پذیرفتیم. راه خروج از روستای ما مین‌گذاری شده بود. دو خودرو که پیشاپیش ما حرکت می‌کردند هر دو منفجر شدند. من بی‌نهایت ترسیده بودم. احساس می‌کردم هر لحظه ممکن است بمیریم."

"من با همسر و بچه‌های کوچکمان آمدیم. پسرهای بزرگترم روز بعد مجبور شدند زیر تیراندازی شدید با شنا کردن از رودخانه عبور کنند."

وقتی پرسیدم اکنون کجا می‌خوابند به فرشی که روی آن نشسته بودیم و در حیاط مسجد اردوگاه پهن شده بود اشاره کرد.

سازمان ملل متحد می‌گوید در پی درگیری‌های اخیر موصل، حدود ۵ هزار نفر آواره شده و محتاج کمکهای بشردوستانه هستند.

این ذره ناچیزی از رقم یک میلیون نفری است که سازمان ملل متحد پیش بینی می‌کند هنگام حمله به شهر موصل آواره خواهند شد.

نهادهای امداد رسانی هشدار داده اند که عراق برای چنین بحرانی آمادگی ندارد.

برونو گدو مسئول دفتر امور پناهجویان سازمان ملل متحد در عراق می‌گوید:"این اردوگاه در حال حاضر نیز پرازدحام است و باید آن را توسعه بدهیم . ما چادر داریم ولی به زمین بیشتری برای برپا کردن چاد‌رها نیاز داریم تا حداقل امکانات برای مردم و سرپناهی برای آنها فراهم کنیم."

اردوگاه در دشت قرار دارد ولی آقای گدو می‌گوید روند تهیه زمین برای توسعه اردوگاه بسیار کند پیش می‌رود.

از بخش دیگری از اردوگاه در کمال تعجب صدای جشن و شادی به گوش می‌رسد. مردم اهل روستای سعباوی به تازگی خبردار شده‌اند که روستای آنها از کنترل پیکارجویان خارج شده و به همین خاطر رقص و آواز را شروع کرده‌اند و زنی روی جمعیت شیرینی می‌ریزد.

با وجود چنین خبرهای خوبی، مدتها طول خواهد کشید تا آواره ها بتوانند به شهرها و روستاهای خود بازگردند.

پیکارجویان گروه موسوم به دولت اسلامی بشدت مقاومت می‌کنند، برای کند کردن پیشروی نیروهای دولتی تاکتیک‌های مختلفی به کار می‌گیرند و در مواردی توانسته اند پیشروی به سوی موصل را متوقف کنند.

زمان ناصر دختر بچه ای ده ساله می‌گوید: "آنها در روستای ما تعدادی از سربازان را کشتند." او اهل روستایی در نزدیکی موصل است و حدود سه ماه است همراه مادر و خواهرش در این اردوگاه زندگی می‌کند.

"من خودم دیدم که آنها یک نفر را کشتند. خیلی ترسیده بودم. پدرم ارتشی است و آنها تهدید کردند که او را هم خواهند کشت. آنها می‌گفتند یا باید به ما بپیوندی و یا تو را می‌کشیم و یا زندانی ات می‌کنیم. آنها او را بردند. سه ماه است او را ندیده‌ام. خواهر کوچکم را که تازه متولد شده ندیده است."

در اردوگاه دیگری در منطقه مسیحی نشین عنکاوا در اطراف اربیل روی ورودی اردوگاه یک زنگ و علامت صلیب دیده می‌شود.

اکثر ساکنان این اردوگاه اهل شهر قره قوش (بخدیدا) هستند که اخیرا مورد حمله نیروهای عراقی قرار گرفت. بزرگترین شهر مسیحی نشین عراق است و هنگام یورش گروه موسوم به دولت اسلامی در تابستان ۲۰۱۴ تمامی ۵۰ هزار نفر ساکنان آن گریختند.

فدیا یوسف می‌گوید از زمان شروع عملیات موصل او و خانواده‌اش به تلویزیون چسبیده‌اند.

او می‌گوید:"وقتی شنیدیم نیروهای عراقی وارد شهرما شدند خیلی خوشحال شدیم. دلم می‌خواهد به شهرمان برگردیم. حتی اگر آنجا داخل یک چادر زندگی کنیم خوشحال خواهم بود."

جنگ بر سر شهر قره قوش (بخدیدا) چند روزی ادامه داشته اما تازه ترین گزارش‌ها حاکیست که در حال حاضر در کنترل نیروهای عراقی است.

یوسف پسر فدیا همراه با پیشمرگه‌های کرد در خط مقدم جبهه می‌جنگد. فدیه می گوید:"البته که نگران او هستم . ولی مادران بسیاری مثل من هستند که یک یا دو پسرشان در جبهه می‌جنگند. برای سلامتشان دعا می‌کنم."