Somaliland oo faahfaahin ka bixisay dagaal ay sheegtay in saaka lagu soo qaaday

Tebin toos ah

1. 6 Maarso 2023Shimbiro sababi lahaa shil diyaardeed

   

   Diyaarad ku sii jeeday dhinaca Koofur Galbee ee Mreykanka ayey qasab ku noqtay in ay degdeg ku degto ka dib markii shimbiro ay ku dhaceen mid ka mid ah matoorada diyaaradda .

   Diyaardda ayaa ka soo duushay Havana kuna si jeeddayFloridawaxaana ka buuxsamay qiiq ka dib isku dhaca wax yar ka dib markii ay kacday maalinimadiishalay subaxnimadii.

   Ma jirin cid wax ku niqitay shilkaasiiyadoo labada duuliye ay diyaaradda dib ugu celiyeen Havana halkaa oo dadkii la sovday laga dejiyey .

   Dadka diyaaradda saarnaa ayaa ragagaxaycarruurtuna wey ooyayayeenmarkii diyaarddii oo dhan uu gudaha qiiq u soo galay.

   “Dadkii wey neefsan waayeen “ ayuu yiri mid ka mid ah rakaabka

   Diyaaradda pp nooceedu ahaa Boeing 737 ayey saarnaayeen 147 qof oo rakaab ah iyo lix shaqaale ah.

   Shirkadda ayaa ka cudurdaaratay dhibaatadaas dhacday waxayna sheegeen in mararka qaar ay sidaas shimbiruhu Qatar u galiyaan diyaaradaha rakaabka

2. 6 Maarso 2023Madaxweynaha Afrikada Dhexe oo eedeeyey reer Gabeedka

   

   Madaxweyne Afrikada Dhexe Faustin-Archange Touadéra ayaa ku eedeeyey dalalka reer Galbeedka in ay si ula kac ah dalkiisa ugu hayaan degenaansho la’aan siyaasdeed , maalmo ka dib markii uu la kulmay Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron.

   “ Afrikada Dhexe waxaa lagu tan iyo madaxbannaanideedii lagu qasbay bililiqo habeysan iyadoo looga fa’ideysanayo degenaansho la’aanta siyaasadeed oo ay ka dambeeyaan reer galbeedka ama shirkadahooda kuwaas oo maalgaliya kooxo aragagixiso ah oo hubeysan kuwaas oo hoggaamiyaashoodu ay yihii caloosh u shaqeysteyaal” ayuu ka sheegay shirka ay qabanqaabisay Qaramada Midooba ee dalalka ugu hormarsan maalinimadii Axadda.

   Ciidamada Afrkikada Dhexe Iyo askarta ka tirsan kooxda calooshood u shaqeysteyaasha ah eE Wagner ayaa lgu eedeeyey in ay ku kacayaan xadgudubyo ka dhan ah xuquuqda Aadanahataas oo keeneysa cunaqabateyb ay Midowga Yurubku soo rogaan qaar ka mid ah xubnha saree e kooxda calooshood u shaqeysteyaasha ah ee ka howlgala dalkaa .

   Shirka ka soconaya dalka Qatar ayuu madaxweynaha Afrikada Dhee ka sheegay in dalkiisu dhibbane u Yahay arrimo la xiriira kheyraadkiisa iyo in waxa uU KU tilmaamay faragalin ay ka dhigeen dalkiisa iyo kuwo kale kuwo aan xor aheyn , degenaansho la’aan la baday isla maarkaana qalalaaso loo horseeday.

3. 6 Maarso 2023Ayatollah Ali Khamenei oo hanjabay

   

   Hoggaamiyaha Sare ee dalka Iran Ayatollah Ali Khamenei ayaa ku tilmaamay sumeyn xiriir ah oo lala beegsanayo Gabdhaha dugsiyada dhigta ee dalka Ira in ay tahay dambi aan la cafin Karin sida uu yiri.

   Hadalkiisii ugu horreeyey ee meel fagaare ah u ka jeediyo kuna saabsan arrintan ayuu ku sheegay in aan la cafin doonin cid kasta oo lagu helo in ay mas’uul ka tahay.

   In ka badan kun gabdhood iyo haween dhigta dugsiyada iyo jamaacadaha ayaa arrin sumeynta ah la dhibaatoonaya tan iyo markii sumeyntu ka bilaabantay magaalada Quum bishii Nofember.

   Boqolaal gabdhood ayaa cisbitaada la dhigay iyadoo arrintani keentay in waalidiinta qaarkood ay ardayda ka saaraan dugsiyadaiyagoo ashkatooyin u diray mas’uuliyiinta .

4. 6 Maarso 2023Wararkii ugu dambeeyay ee dagaalka ka socda magaalada Laascaanod

   

   Xigashada Sawirka, social media

   Wararka ka imaanaya magaalada Laascaanood ee gobolka Sool ayaa sheegaya in dagaal muddo kooban socday uu maanta mar kale ka dhacay duleedka magaalada Laascaanood oo dhowrkii maalmood ee la soo dhaafay xasilloonayd.

   Dad ka ag dhawaa meesha lagu dagaallamay ayaa sheegay in madaafiicda iyo hubka culus ay dhinacyada is weydaarsadeen.

   Khasaaraha guud ee ka dhashay dagaalka maanta dhacay ayaan weli la xaqiijin.

   Jamhuuriyadda iskeed madax bannaanida ugu dhawaaqday ee Somaliland ayaa war-saxaafadeed ay saaka soo saartay ku sheegtay in dagaal lagu soo qaaday ciidamadeeda ku sugan agagaarka magaalada Laascaanood.

   Somaliland ayaa dagaalkaas ku eedeysay Puntland iyo kooxo ay ugu yeertay "argagixiso iyo nabad-diid".

   Dhanka kale, Madaxweynaha Puntlanda, Siciid Cabdullahi Deni ayaa cambaareeyay dagaalka Laasacaanood waxa uu sheegay in noociisa aanu waayahan dambe dhicin isla markaana loo baahan yahay in la iskula xisaabtamo waxa dhacay. Waxa uu beeniyay in Puntland ay qeyb ka tahay dagaalka ka socda Laascaanood.

5. 6 Maarso 2023Waa kuwama siyaasiyiinta xilal ka soo qabtay Soomaaliya ee ay Somaliland horay u cafisay?

6. 6 Maarso 2023Dhaawac soo gaaray jilaaga caanka ee Soomaalidu u taqaanno Cali Dheere

   

   Xigashada Sawirka, PRODIP GUHA

   Jilaaga caanka ee aflaanta Bollywood ee Amitabh Bachchan, oo Soomaalidu ay u taqaanno Cali Dheere, ayaa waxaa soo gaaray dhaawac xilli uu ku guda jiray duubista filim.

   Amitabh ayaa arrintan uga warbixiyey boggiisa internetka "waxaan ka qayb qaadanayay duubista filimka 'Project K' , waxa uu dhaawac iga soo gaaray feeraha ayaa dhaawacmay, taasi oo sababtay in la joojiyo duubista filimkan." Hadda waxaan ku soo laabtay gurigaygii, meesha dhaawaca iga soo gaaray waxaa ku xiran faashad," ayuu yiri.

   "Sidoo kale dawo ayaan qaatay, xanuun ayaa sidoo kale jira, way adag tahay in la dhaqdhaqaaqo iyo neefsashada, waxay qaadan doontaa dhowr toddobaad si aan u soo kabsado, dhaawacan halista ah awgeed,"

   Isagoo sii hadlaya ayuu yiri, "Illaa aan ka soo kabsado, shaqadaydu waan joojin doonaa."

   Jilaaga ayaa sheegay in taageerayaashiisa ay bannaanka qasrigiisa kula kulmi doonaan isbuucan .

7. 6 Maarso 2023Baarlamaanka Soomaaliya oo ansixiyay hindise sharciyeedka Socdaalka

   

   Xigashada Sawirka, SONNA

   Baarlamaanka dowladda Federaalka ee Soomaaliya ayaa kulan ay maanta yeesheen ku ansixiyay hindise sharciyeedka Socdaalka, kaasi oo maalmihii dambe ay doodiisu ka socotay golaha shacabka.

   Sharcigaan ayaa waxaa ogolaaday 145-xildhibaan, hal xildhibaan ayaa diiday, halka lix kalana ay ka aamustay.

   Wasiiru dowlaha Wasaaradda Amniga Gudaha Maxamed Cali Xagaa ayaa golaha uga mahadceliyay meel marinta sharcigan oo kaalin muhiim ah ka qaadan doono dowlad dhisida Soomaaliya, sida ay sheegtay wakaaladda warrarka ee SONNA.

   “Ansixinta Hindise sharciyeedka socdaalka iyo Jinsiyadda wuxuu door muhiim ah ka qaadanayaa dhismaha Dowladnimada” Ayuu yiri Wasiirka.

8. 6 Maarso 2023Shiinaha oo kordhinaya miisaaniyadda militarigiisa

   

   Xigashada Sawirka, AFP VIA GETTY IMAGES

   Shiinaha ayaa sheegay inuu miisaaniyadda ciidamadiisa ee sanadkan uu kordhinayo 7%kiba, xilli ay sii kordhayaan hanjabaadaha loo soo jeedinayo.

   Golaha Shacabka Shiinaha oo arrinkan looga dhawaaqay waxaa la filayaa inuu qalinka ku duuga madaxweyne Xi Jinping.

   Miisaaniyadda Militariga ee dalka Shiinaha oo gaareysa 225 balyan oo doolar oo afar jabbar ay ka saareyso miisaaniyadda militariga dalka Mareykanka haddana waddamada loollanka uu kala dhaxeeyo Shiinaha ma jecleysan warka ka soo yeeray golaha qaranka dalka Shiinaha.

   Miisaaniyadda la kordhinayo ayaa la sheegay in looga gol leeyahay in tababarrada ciidamada sare looga qaado si ay ciidamadu diyaar ugu noqdaan cadaw kasta oo gudaha ama dibadda uga yimaaddo dalka Shiinaha.

   Kordhinta miisaaniyadda ciidamada Shiinaha waxay ku soo beegmeysa xilli uu sii xumaanayo xiriirrka uu Xi la leeyahay Mareykanka ee salka ku haysa dagaalka Ukraine iyo howlaha basaasnimada ee ay Beiging lagu eedeeyey.

   Saraakiil ka tirsan dowladda Mareykanaka waxay marar badan ay ka digeen inuu sanadkan Shiinaha uu Taiwan duullaan ku qaadayo.

   Muddooyinki u dambeeyey si aan horay loo arag Shiinaha ayaa dhaqdhaqaaq ciidan ka sameeynayey hawada iyo badda Taiwan, isaga dhanka baddana ku ganay gantaalaha baalastika.

   Mareykanka wuxuu sheegay haddii uu Shiinaha uu weerar ku qaado Taiwan inuu jawaab uu ka bixinayo, wallow usan sheegin jawaabta waxa ay noqon karto.

9. 6 Maarso 2023Soomaaliya oo 5 Milyan oo doollar uga qayb qaadatay dhulgariirka Turkiga

   

   Xigashada Sawirka, SONNA

   Dowladda Soomaaliya ayaa Turkiga ku wareejisay ku dhawaad shan malyan oo dollar oo ay ku caawinayso dadkii dhibaatada kasoo gaartay dhul gariirkii ku dhuftay dalkaas dhowaan, sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee SONNA.

   Xaflad lagu qabtay magaalada Muqdisho oo ay ka qayb galeen ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Xamse Cabdi Barre iyo Guddoomiyaha Golaha Shacabka Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) iyo Xildhibaanno ka tirsan labada Aqal ayaa dowladda Turkiga loogu guddoonsiiyay lacagtan oo la sheegay in la aruurinayay 20-kii maalmood ee la soo dhaafay.

   Ra'iisal wasaaraha Soomaaliya, Xamse Cabdi Barre ayaa Guddi Qaran ee Gurmadka Dhul Gariirkii ku dhuftayTurkiga magacaabay 16-kii bishii febraayo.

   Safiirka Turkiga ee Soomaaliya Ibrahim Mete YAĞLI oo munaasabadda ka hadlay ayaa ka mahadceliyay lacagta ay bixiyeen dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed isaga oo yiri “Waxaan si kal iyo laab idiin kugu sheegayaa in lacagtan la iigu wareejiyay iyo hayiddan ay aheyd gargaarkii loo fidiyay Turkiga kii ugu qiimaha badnaa”.

10. 6 Maarso 2023Itoobiya oo dhexdhexaadin ka billaawday dhinacyada ku diriraya Laascaanood iyo kulan ka dhacay Garowe

    Wafuud ka socota dalka Ethiopia oo u kala dab qaadeysa dhinacyada ay dirirtu ku dhex martay magaalada Laascaanood ayaa gaaray magaalada Garowe si ay wadahal ula yeeshaan gaaraddada laascaanood, iyada oo wafdiga kulan kan ka horreeyey ay la yeesheen mas’uuliyiinta Somaliland iyadoo ugu danbeyn la’isku af gartay xabbad joojin.

    Haddaba Caaqil Cabdirisaq Maxamed Xasan Faalug oo ah afhayeenka guddida 33-ka ee aayo ka tashiga SSC ayaa BBC-da uga warbixiyay waxyaabaha kulanka looga hadlay.

11. 6 Maarso 2023TPLF oo ka hadashay maamul ku meel gaar ah oo la sheegay inay dhisanayso

    

    Xigashada Sawirka, AFP

    Jabhadda Tigreega ee TPLF ayaa beenisay in ay maamul ku meel gaar ah ka dhisteen gobolka waqooyi sida uu dhigayo heshiiskii nabadeed ee la saxiixay bishii November ee sanadkii hore.

    Wakaaladaha wararka ee maxaliga ah ayaa sheegaya in kooxda TPLF ay soo gabagabaysay dhismaha maamul ku meel gaar ah oo ka kooban 28 xubnood, kaas oo u baahan ogolaanshaha dawladda dhexe.

    Si kastaba ha ahaatee, afhayeenka kooxda TPLF Getachew Reda ayaa sheegay in maamulka ku meel gaarka ah ee Tigray la dhisi doono oo kaliya ka dib wada tashiyo dhexmara dhinacyada qaybta ka ahaa heshiiska Pretoria.

    "Wararka sheegaya in maamul ku meel gaarka ah lagu dhisay Tigray iyada oo aysan dowladda ku lug lahayn ayaa ah mid xaqiiqada ka fog" ayuu Mr Getachew ku yiri qoraal uu soo dhigay Twitter Axadii.

    Xisbiyada siyaasadeed ee waaweyn ee gobolka ayaa ku baaqaya in la helo dowlad ku meel gaar ah oo loo dhan yahay si ay u maamusho gobolka iyadoo isku dayaysa inay ka soo kabsato dagaaladii sokeeye ee khasaaraha geystay.

12. 6 Maarso 2023Somaliland oo faahfaahin ka bixisay dagaal ay sheegtay in saaka lagu soo qaaday

    

    Xigashada Sawirka, Social media

    Jamhuuriyadda iskeed madax bannaanida ugu dhawaaqday ee Somaliland ayaa war-saxaafadeed ay saaka soo saartay ku sheegtay in dagaal lagu soo qaaday ciidamadeeda ku sugan agagaarka magaalada Laascaanood.

    Warkaan oo lagu baahiyay bogga Facebook ee Wasaarada Arrimaha Gudaha ee Soomaliland ayaa lagu yiri, “Kooxaha huwanta ah ee ku sugan magaalada Laascaanood ee ka kooban argagixiso, nabad-diid iyo Puntland ayaa maanta oo taariikhdu tahay 06/03/2023 weerar ku soo qaaday fadhiisimada ciidamada Qaranka Jamhuuriyadda Somaliland ee ku sugan agagaarka magaalada Laascaanood,”.

    Waxaa intaa lagu daray in ciidamada Somaliland ay iska difaaceen weerarka lagu soo qaaday.

    Dhanka kale, madaxweynaha maamulka Puntland Saciid Cabdullaahi Deni oo xalay hadlay ayaa sheegay in Puntland aysan ka qayb ka ahayn dagaalka Laascaanood ka socda.

    Wuxuu sheegay in dadka reer Laascaaood loo adeegsaday hubka noocyadiisa kala duwan isla markaana ay tahay arrintaa in waqtigeeda laga xisaabtamo.

    “Waxaan ku kalsoonahay in Shacabka reer Laascaanood ay Sharafkooda iyo cirdigooda difaacaan,” ayuu yiri madaxweyne Deni.

    Ma ahan markii ugu horreysay oo Puntland ay sheegto in aysan ku lahayn dagaalka muddaba bisha ku dhow ka socda magaalada Laascaanood ee gobolka Sool.

13. 6 Maarso 2023

    Assalaamu Calaykum

    Subax wanaagsan. Kusoo dhawaada tebinta tooska ah ee BBC Somali.

    Halkan kala soco warrarkii ugu dambeeyay ee dhulka Soomaalida, warrarka gobolka iyo calaamka intiisa kalaba.